Exhaustion of legal remedies

Written by Ferdie Brizo | 15 December 2011

Mala-teleserye ang legal battle ngonian kan Aquino administration asin Arroyo et al katakod kan issue kung dapat tugutan o dai kan presenting administration na makapagpabulong ang dating Presidente Gloria Macapagal Arroyo sa ibang nasyon.

Ang Temporary Restraining Order (TRO) kontra sa watchlist order  na isinakat kan mga Arroyos sa Korte Suprema pinaburan kan mga mahistrado sa botong 8-5, alagad nagplantsar pa man nin motion ang Department of Justice (DOJ)sa pangengenot ni Secretary Leima de Lima tanganing pakusugon ang saindang legal battle versus TRO.

Ang apod kan lakdang kan DOJ na iyo ang “Exhaustion of Legal Remedies”. Sa simpleng pagtaram, parte ini kan proseso asin taktika sa paagui kan legal proceedings tanganing –reiterate sa Korte na tama ang saindang lakdang.

Sa lado ni De lima, parte ini kan saiyang trabaho komo legal counsel kan executive department tanganing parotihiran ang estado mantang igwa man nin deretsu ang mga Arroyos na mag-envokar kan saindang deretsu sa ngaran kan Constitutional rights sa irarom kan Bill of Rights.

Ang pag mosyon kan DOJ, saro pang remedyo tanganing i-maximize to the fullest ang saindang armas sa korte suprema, as the case maybe, kung dai man pinaburan ang mga Arroyos, sinda man ang ma-file nin motion for reconsideration.

Ang paghidali kan mga Arroyos na makaluwas nin nasyon, parte man ini kan saindang taktika na makabuag na mientras na dai pang kaso nin huli ta kung mapatunayan kan korte na may “probable cause ang kasong “electoral sabotage” baka dai na matugutan asin dai lamang makapasiram-siram sa ibang nasyon.

Ang pagdelay man kan Aquino administration, iyo na dai makaluwas si Arroyo tanganing maisairarom na sa arraignment asin kung may prueba, siyempre daing rason tanganing makapaturatoy mientras na pinagdangog ang kaso.

Ang hapot, papano kung dai mapruebahan  o dai ning judicial probabale cause ang mga kasong ipa-plantsar pa sana?

Parte kan satong Konstitusyon ang “Bill of Rights”, under Article III. Pinagkrear ini tanganing proteksyonan ang civilian kontra sa pag-abuso kan govierno nin huli ta yaon sainda ang gabos resources tanganing ma-curtail ang mga deretsu kan civilian.

Igwa kita nin inaapod na Right to travel, Right to health, liberty of abode etc.  Alagad ang gabos na ini bako man absolute nin huli ta may mga kolatilya.

Kung may kasong criminal na ang sarong persona, mas pang tinatawan nin mahiwas na deretsu ang akusado nin huli ta “deprivation of Life” ang nakataya digdi. Kaya dawa “in flagrante delicto” (caught in the act) kana na nanggadan, igwa pa kitang inaapod na “presumption of innocence, until proven guilty”, nin huli ta igwa pang tsansa na makapagtau ka nin rason sa proper venue.

Ang hapot, pwede bang madeprive ang saimong deretsu komo akusado? Ang simbag, siyempre iyo, as long as ipaagui sa tamang proseso o inaapod na “due process of law”.

Dawa nasa karsel kana, pwede kapang tugutan kan korte, partikular kung ang buhay na ang nakasalalay. Siisay pa ang maninimbag sa kaso kung gadan na ang akusado?

Kung magiging selected kontra sa mga akusado ang presenting administrasyon, imbes na ipautob ang patas na pagtratar sa saindang mga kontraryo, posibleng, arog man kan nakaaguing mga administrasyon na magiging pangarap na lamang ang mga tuwid na daan.